خبرگیلان/سمانه نگاه (دکتری هواشناسی)-نیما فریدمجتهدی (دکتری آب و هواشناسی)-این روزها رخداد مه، پدیده غالب نواحی جلگه ای و سواحل گیلان است که به طور مشخص طی ساعات شبانه روز هوای مه آلود استان گیلان را در آغوش گرفته است و به صورت شاخص دید افقی و عمودی را کاهش می دهد.
ازنظر فیزیکی، مه زمانی شکل می گیرد که بخار آب موجود در هوا آن قدر زیاد شود و یا دمای هوا آنقدر کاهش یابد که توده هوا به حالت اشباع رسیده و بخار آب موجود در هوا به قطرات ریز معلق آب تبدیل شود.
استان گیلان به سبب همجواری با بزرگترین دریاچه جهان به عنوان منبع عظیم رطویت در منطقه، آب وهوای مرطوب تا بسیارمرطوب دارد و در واقع بخار آب کافی در هوای منطقه موجود است. بنابراین به صورت بالقوه مستعد وقوع پدیده مه در فصول مختلف سال است.
اما شرایط پایدارحاکم بر آرایش الگوهای جوی در منطقه طی هفته های اخیر موجب شده که منطقه متاثر از هوای نسبتا سرد در لایه های زیرین جو و هوای گرم تر در لایه های بالاتر جو باشد، در اصطلاح به این آرایش عمودی توده هوا در جو، وارونگی دمایی گفته می شود. به زبان ساده، در شرایط پایداری و وارونگی دمایی، هوای سرد در لایه های نزدیک سطح زمین به دلیل سرمایش سطحی مستقر می شود و لایه های بالاتر،شرایط دمای گرمتر را تجربه می کنند و این هوای گرم در لایه های بالاتر مانند درپوش عمل کرده و مانع از صعود هوا و اختلاط در لایه های پایین می شود. بنابراین در صورت وجود آلاینده ها شامل دود، ذرات معلق و گازهای آلاینده درون جو، امکان اختلاط میسر نمی باشد و آلاینده ها در لایه های زیرین جو به دام افتاده و انباشته می شوند.
بنابراین در این شرایط پدیده ای اتفاق می افتد؛ بنام مه دود. بنابراین مه دود یکی از مهمترین انواع آلودگی های هواست که از ترکیب پدیده مه و آلاینده های انباشته شده در لایه های زیرین جو شکل می گیرد و علاوه بر کاهش دید، موجب کاهش کیفیت هوای تنفسی می شود و شامل دو دسته اصلی، مه دود صنعتی و مه دود فتوشیمیایی است.
مه دود صنعتی از ترکیب دود حاصل ازسوخت های فسیلی در کارخانه ها و نیروگاه ها با پدیده مه اتفاق می افتد و مه دود فتوشیمیایی از ترکیب پدیده
دو چهره مه دود؛ صنعتی و فتوشیمیایی مه با آلاینده های خروجی از دود اگزوز خودروها شامل اکسیدهای نیتروژن، ازن و هیدروکربن ها و در شهرهای شلوغ و پرترافیک شکل می گیرد.
کلانشهر رشت، به عنوان پرجمعیت ترین شهر شمال کشور با معضل افزایش روزافزون و لجام گسیخته خودروها مواجه است. ترافیک سنگین و ترددهایی که رو به روز بر تعدادشان در این شهر افزوده می شود، موجب شده تزریق آلاینده ها از اگزوز خودروها به صورت جدی به معضل محیط زیستی این شهر تبدیل شده و افت کیفیت هوای این شهر را که روزگاری بعنوان شهری خوش آب وهوا در کشور نامیده می شد؛ به دنبال داشته باشد.
علاوه بر اینکه کیفیت بنزین مورد استفاده در استان گیلان در مقایسه با بسیاری از کلانشهرهای کشور، مورد تردید است بنابراین آنچه این روزها به صورت پی در پی در هوای این شهر مشاهده و تجربه شده است پدیده آلاینده مه دود فتوشیمیایی است نه فقط پدیده مه.
اگر داده های سنجنده های ایستگاه محیطزیست رشت در دسترس باشد بدون شک تایید می کند در شرایط پایدار جوی روزهای اخیر، با استقرار شرایط وارونگی دمایی و در غیاب وزش باد مناسب و عدم امکان اختلاط هوا ، هوای این کلانشهر با انباشت آلاینده ای ناشی از تعداد زیاد خودروها، در شرایط ناسالم و برای برخی گروه ها از جمله بیماران قلبی و تنفسی، خطرناک است. بنابراین در این هوای به ظاهر مه آلود، شاید استفاده از ماسک ابتدایی ترین اقدام محافظتی و ضروری باشد.
اینجا گیلان است در جوار رشته کوه های البرز و دریای کاسپین، جایی که قرار است پناهگاه زیستی مردم ایران باشد، برای این دارایی باید تلاش کرد و هزینه.اینجا گیلان است اینجا را باید به عنوان پناهگاه زیستی مردم ایران حفظ کرد و برای این حفظ کردن نمی توان تنها خام خورد و رفت استفاده کرد و رها کرد، تاریخ نشان داده است که داراترین مناطق اکولوژیک هم در اثر استفاده مستمر، نابخردانه و بهره کشی یک طرفه، می توانند
روزی دچار زوال شوند و اگر همه ما این را خیالی خام می دانیم، هم خام فکر می کنیم و هم عمل. اینجا گیلان است، اینجا باید باشد تا ایران باشد…
