خبرگیلان/سوسن چلچراغ با نام علمی Lilium ledebourii یکی از کمیاب ترین گل های وحشی جهان است که تنها در بخش هایی محدود از شمال ایران و جمهوری آذربایجان مشاهده می شود این گیاه با گلبرگ های سفید و برگشته به سمت پایین و پرچم های بلند و درخشان، از زیباترین گونه های خانواده سوسنیان به شمار می رود و به دلیل شکل خاص گل، به «چلچراغ» معروف شده است.
رویشگاه اصلی این گونه در ایران، روستای داماش در شهرستان رودبار است؛ منطقه ای کوهستانی در ارتفاعات استان گیلان که به عنوان مهم ترین ذخیره گاه های ژنتیکی این گیاه شناخته می شود.
بر اساس داده های ثبت شده محیط زیست، این گیاه نادر و ارزشمند نخستین بار در سال ۱۳۵۴ در ارتفاعات رودبار شناسایی شد و پس از معرفی آن به دولت وقت، از سوی شورای عالی محیط زیست کشور به عنوان یک اثر طبیعی ملی به ثبت رسید و تحت حفاظت رسمی قرار گرفت. همچنین نمونه های محدودی از این گونه تنها در جمهوری آذربایجان نیز گزارش شده است.
رویشگاه داماش به عنوان مهم ترین زیستگاه این گیاه، سال هاست تحت حفاظت سازمان محیط زیست قرار دارد و ورود و برداشت غیرمجاز از آن ممنوع است. کارشناسان محیط زیست، سوسن چلچراغ را یکی از نمادهای ارزشمند تنوع زیستی ایران و گونه ای در معرض حساسیت اکولوژیکی بالا می دانند که حفظ آن نیازمند مراقبت مستمر و مدیریت دقیق زیستگاه است.
